Το καινούργιο και ριζοσπαστικό στοιχείο που χαρακτηρίζει εξαρχής τη θεολογία και την πράξη της χριστιανικής Εκκλησίας -ως αποτέλεσμα της ευχαριστιακής και εσχατολογικής της ταυτότητας- είναι η υπέρβαση των κάθε μορφής διασπάσεων (φύλου, φυλής, έθνους, κοινωνικής τάξης). Στην νέα εν Χριστώ πραγματικότητα που βιώνει και κηρύττει η Εκκλησία, δεν υπάρχει χώρος για κανενός είδους διαχωρισμό ή ανισότητα: "ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ενι άρσεν και θήλυ. πάντες γαρ υμείς εις εστέ εν Χριστώ Ιησού" (Γαλ., 3, 28).

Ο Χριστιανισμός, σε αντίθεση με τις ιδέες και τις πρακτικές της ανδροκρατικής εποχής του, ανατίμησε τη θέση και το ρόλο της γυναίκας, ενώ κορυφαίοι εκπρόσωποι του δεν δίστασαν να καταγγείλουν τους άδικους εις βάρος της νόμους: "άνδρες ήσαν οι νομοθετούντες, δια τούτο κατά γυναικών η νομοθεσία" (άγιος Γρηγόριος Θεολόγος). Στο πρόσωπο της Θεοτόκου Μαρίας ο άνθρωπος αξιώθηκε να γεννήσει εντός της ιστορίας τον"Υιό και Λόγο του Θεού, ενώ η ύπαρξη του θεσμού των Διακονισσών στην Αρχαία Εκκλησία και καθ όλη σχεδόν την περίοδο του Βυζαντίου, μαρτυρεί για τη νέα αυτή πραγματικότητα. Παράλληλα όμως προς την απελευθερωτική αυτή στάση, δεν έλειψαν στον εκκλησιαστικό χώρο και οι τάσεις υποτίμησης της γυναίκας, καθώς πολύ (συχνά αυτή συνδέθηκε με το κακό και την αμαρτία. Η ιεραρχική υπαγωγή της γυναίκας στον άνδρα -"κληρονομιά" του αρχαιοελληνικού και ιουδαϊκού κόσμου- πέρασε ως ένα βαθμό στη ζωή και τους θεσμούς της Εκκλησίας, αναπαράγοντας σχήματα και δομές σε προφανή αναντιστοιχία με τη θεολογική και εσχατολογική της αυτοσυνειδησία.

Μπορεί η Εκκλησία και η θεολογία να αναφέρονται συνεχώς θριαμβολογικά στην πρώτη πραγματικότητα και να καμώνονται πως δεν τους αφορά η δεύτερη; Μήπως οι προκλήσεις που θέτει ο σύγχρονος κόσμος και το φεμινιστικό κίνημα προσφέρουν μια σπουδαία ευκαιρία αυτοκριτικής και θεολογικής σπουδής; Μήπως μια θεολογική θεώρηση του φύλου και του "κατ' εικόνα Θεού" στη γυναίκα μπορούν να ερμηνεύσουν τα δύσκολα προβλήματα που θέτει το υπό συζήτηση θέμα;

Είναι ερωτήματα που θα συζητηθούν στο χειμερινό πρόγραμμα (2002-03) της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος. Το πρόγραμμα αυτό θα πλαισιωθεί και με παράλληλες εκδηλώσεις που συνεχίζουν ή διευρύνουν τη θεματολογία των προηγουμένων ετών, όπως Θρησκεία και πολιτική στη Νεωτερικότητα, Ανατολή και Δύση, Θεολογία και Λογοτεχνία, Θεολογία και σύγχρονη Ναοδομία.