Εναρκτήριος Χαιρετισμός στο Συνέδριο

ΣΥΓΧΩΡΗΣΗ, ΕΙΡΗΝΗ, ΚΑΤΑΛΛΑΓΗ

του Σεβ. Μητροπολίτου Δημητριάδος κ. Ιγνατίου

Ο αιώνας που εδώ και κάποια χρόνια έφυγε, κληροδότησε τη μνήμη μας με το αρνητικό φορτίο των δύο παγκοσμίων πολέμων, τη φρίκη του ναζιστικού ολοκαυτώματος και του σταλινικού «αρχιπελάγους Γκουλάγκ»∙ επίσης, ποικίλες εκασταχού γενοκτονίες και εμφυλίους πολέμους και τον τρόμο της πυρηνικής απειλής του μακρού «Ψυχρού πολέμου», με τη λήξη του οποίου αναβίωσαν παλαιές εθνικιστικές διενέξεις και θρησκευτικές και πολιτισμικές αντιπαλότητες που θεωρητικοποιήθηκαν υπό τη λεγόμενη «Σύγκρουση των Πολιτισμών».

Σε ένα άλλο επίπεδο, εξακολουθεί να υφίσταται η ενδοοικογενειακή βία κατά των παιδιών και των γυναικών, η περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός των πολιτικών και οικονομικών προσφύγων, αυτών των ακούσιων νομάδων του σύγχρονου κόσμου, αλλά και ευρέων κατώτερων κοινωνικών ομάδων σε όλο τον πλανήτη. Είναι εδώ ακριβώς που το αίτημα της ειρήνης συναντά το πρόταγμα της δικαιοσύνης.

Ενόψει των σχεδόν καθολικών διαστάσεων του φαινομένου της βίας και του πολέμου στο σύγχρονο κόσμο, ποιος είναι άραγε ο ρόλος των πιστών προσωπικά και των Εκκλησιών συλλογικά, σε τοπικό αλλά και σε διεθνές επίπεδο; Η χριστιανική ταυτότητα δικαιώνει τον εφησυχασμό ή την προφητική εγρήγορση και μαρτυρία; Εξακολουθεί το εσχατολογικό όραμα της ειρηνικής μεταμόρφωσης και ανακαίνισης του κόσμου στο φως της Βασιλείας του Θεού να εμπνέει τη χριστιανική μας μαρτυρία ή αλλοιώνεται με την θρησκευτική νομιμοποίηση της βίας και του πολέμου;

Τα παραπάνω ερωτήματα μας προσκαλούν σε εργώδη και κοπιώδη προσπάθεια. Προσπάθεια αφ’ ενός να αντλήσουμε από τη χριστιανική μας παράδοση τις προκείμενες μιας θεολογίας της ειρήνης, της συμφιλίωσης και της καταλλαγής, αφ’ ετέρου, με διάθεση ειλικρινούς μετανοίας, να αποτιμήσουμε κριτικά και αυτοκριτικά την χριστιανική μας παράδοση, ώστε να εντοπίσουμε εκείνες τις πτώσεις και αλλοιώσεις οι οποίες έφεραν κοντά τη βία και τον πόλεμο με τη θρησκεία και τις χριστιανικές εκκλησίες. Στη συνέχεια, και προϋποθέτοντας μια εμβριθή ανάλυση του σύγχρονου κόσμου, θα καθοδηγηθούμε από το Πνεύμα του Θεού σε δημιουργικές δράσεις και καινοτόμες πρωτοβουλίες χριστιανικής μαρτυρίας για την ειρήνη, τη συμφιλίωση και την καταλλαγή στον κόσμο μας.

Η Διαθήκη, άλλωστε, του Θεού με τους ανθρώπους, ήδη από την Παλαιά Διαθήκη, υπήρξε «διαθήκη ειρήνης»: «καὶ διαθήσομαι αὐτοῖς διαθήκην εἰρήνης» λέει ο Θεός δια στόματος του προφήτη Ιεζεκιήλ (Ιεζ. 37,26). Και αν η αμαρτία των ανθρώπων αναβάλλει την πραγμάτωση του εσχατολογικού αγαθού της ειρήνης, ο Θεός αποστέλλει τον Υιό και Λόγο του ως την ενυπόστατη πραγμάτωση της ειρήνης στον κόσμο: «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία» (Λουκ. 2,14). Ο Χριστός είναι «ἡ εἰρήνη ἡμῶν» και στο Σώμα Του, στην Εκκλησία, γνωρίζουμε την «αποκαταλλαγή» και την συμφιλίωση και συνοικοδομούμεθα «εἰς κατοικητήριον τοῦ Θεοῦ ἐν Πνεύματι» (Εφ. 2, 14-22).

Θεωρώντας, λοιπόν, την παραπάνω προβληματική όχι απλώς απαίτηση των καιρών, αλλά κυρίαρχη θεολογική και εκκλησιολογική ανάγκη ευελπιστούμε ότι η πραγματοποίηση του συνεδρίου της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών της Μητροπόλεώς μας, σε συνεργασία με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και το Boston Theological Institute, με θέμα Συγχώρηση, Ειρήνη, Καταλλαγή, θα συντελέσει στην ενεργό και υπεύθυνη εμπλοκή της θεολογίας και της Εκκλησίας στα προβλήματα της βίας, του πολέμου και των συγκρούσεων, στην προοπτική υπέρβασής τους με την επικαιροποίηση και θεματοποίηση των θεολογικών προταγμάτων της ειρήνης, της συγχώρησης και της καταλλαγής.

Ας υπενθυμίσουμε άλλωστε ότι η Σύνοδος του Παγκοσμίου Συμβουλίου των Εκκλησιών στη Χαράρε κήρυξε την περίοδο 2001-2010 ως Οικουμενική Δεκαετία για την Υπέρβαση της Βίας. Στην Οικουμενική αυτή Δεκαετία και στην εστίασή της ιδιαίτερα στην Ευρώπη εντάσσεται και το συνέδριο που ξεκινάει σήμερα στο Βόλο και στο Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλίας.

Με την επίκληση της υπόσχεσης του Κυρίου μας ότι «μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοὶ υἱοὶ Θεοῦ κληθήσονται» (Ματθ. 5,9) χαιρετίζουμε και κηρύσσουμε την έναρξη των εργασιών του παρόντος Συνεδρίου.